Có phải cứ li hôn là được chia đôi tài sản?

Khoản 1 Điều 59 của Luật Hôn nhân & gia đình năm 2014 quy định:

“1. Trong trường hợp chế độ tài sản của vợ chồng theo luật định thì việc giải quyết tài sản do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì theo yêu cầu của vợ, chồng hoặc của hai vợ chồng, Tòa án giải quyết theo quy định tại các khoản 2, 3, 4 và 5 Điều này và tại các điều 60, 61, 62, 63 và 64 của Luật này.

Trong trường hợp chế độ tài sản của vợ chồng theo thỏa thuận thì việc giải quyết tài sản khi ly hôn được áp dụng theo thỏa thuận đó; nếu thỏa thuận không đầy đủ, rõ ràng thì áp dụng quy định tương ứng tại các khoản 2, 3, 4 và 5 Điều này và tại các điều 60, 61, 62, 63 và 64 của Luật này để giải quyết.”

Như vậy, có thể thấy trong vấn đề chia tài sản vợ chồng khi ly hôn sự thỏa thuận của hai bên vợ chồng được ưu tiên áp dụng. Trong đó, vợ và chồng có thể toàn quyền thỏa thuận với nhau về việc chia tài sản mà không cần phải tuân theo nguyên tắc chia đôi tài sản.

Tuy nhiên thực tế cho thấy, trong trường hợp vợ chồng tự thỏa thuận về việc chia tài sản khi ly hôn cả hai bên nên giải quyết rõ ràng một lần trong một vụ án ly hôn. Nếu thống nhất thì cả hai cần ghi rõ sự thỏa thuận phân chia tài sản chung trong đơn yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn như phần tài sản nào thuộc người vợ, phần tài sản nào thuộc người chồng hoặc các bên tự chuyển giao tài sản thỏa thuận như: đối với tài sản là tiền, vàng, đồ dùng có giá trị trong gia đình thì có thể lập tờ thỏa thuận, có chữ ký của hai bên, có chứng thực; đối với các tài sản mà theo quy định phải đăng ký quyền sở hữu, như nhà đất, xe, tàu thuyền..., thì phải lập thành văn bản có công chứng hoặc chứng thực, sau đó phải làm thủ tục chuyển nhượng theo quy định để tránh những rắc rối về sau. Bởi trong thực tế có nhiều trường hợp vì muốn ly hôn nhanh chóng mà một bên vợ hoặc chồng thỏa thuận giao hết tài sản cho bên kia và không yêu cầu tòa án giải quyết vấn đề chia tài sản. Nhưng do chỉ thỏa thuận miệng nên sau đó họ không thực hiện theo đúng thỏa thuận mà nhanh chóng lật lọng. Thậm chí có trường hợp một bên còn lấy lí do đã ly hôn để tự ý bán tài sản chung mà không hỏi ý kiến của bên kia.

Đối với những trường hợp áp dụng nguyên tắc chia đôi tài sản thì theo quy định tại khoản 2 Điều 59 của Luật Hôn nhân & gia đình năm 2014  thì việc chia đôi tài sản vợ chồng phải thực hiện như sau:

“2. Tài sản chung của vợ chồng được chia đôi nhưng có tính đến các yếu tố sau đây:

a) Hoàn cảnh của gia đình và của vợ, chồng;

b) Công sức đóng góp của vợ, chồng vào việc tạo lập, duy trì và phát triển khối tài sản chung. Lao động của vợ, chồng trong gia đình được coi như lao động có thu nhập;

c) Bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi bên trong sản xuất, kinh doanh và nghề nghiệp để các bên có điều kiện tiếp tục lao động tạo thu nhập;

d) Lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng.

3. Tài sản chung của vợ chồng được chia bằng hiện vật, nếu không chia được bằng hiện vật thì chia theo giá trị; bên nào nhận phần tài sản bằng hiện vật có giá trị lớn hơn phần mình được hưởng thì phải thanh toán cho bên kia phần chênh lệch.

4. Tài sản riêng của vợ, chồng thuộc quyền sở hữu của người đó, trừ trường hợp tài sản riêng đã nhập vào tài sản chung theo quy định của Luật này.

Trong trường hợp có sự sáp nhập, trộn lẫn giữa tài sản riêng với tài sản chung mà vợ, chồng có yêu cầu về chia tài sản thì được thanh toán phần giá trị tài sản của mình đóng góp vào khối tài sản đó, trừ trường hợp vợ chồng có thỏa thuận khác.

5. Bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của vợ, con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.

6. Tòa án nhân dân tối cao chủ trì phối hợp với Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Bộ Tư pháp hướng dẫn Điều này. ”

So với Luật Hôn nhân & gia đình năm 2000 thì Luật Hôn nhân & gia đình 2014 có quy định thêm yếu tố lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng. Điều này đồng nghĩa với việc một trong hai bên vợ chồng là người có lỗi dẫn đến việc ly hôn (như ngoại tình, bạo lực gia đình..) thì Tòa án sẽ xem đây là một cơ sở để khi phân chia tài sản chung Tòa án cho bên kia được hưởng giá trị tài sản nhiều hơn.