Phân tích những đặc trưng của thuế tiêu thụ đặc biệt và so sánh những đặc trưng đó với thuế giá trị gia tăng

Thuế tiêu thụ đặc biệt là một loại thuế gián thu, được áp dụng phổ biến tại các quốc gia trên thế giới, thuế TTĐB đánh vào một số hàng hóa, dịch vụ thuộc đối tượng chịu thuế theo quy định của Luật thuế TTĐB. Thuế TTĐB được cấu thành trong giá cả hàng hóa, dịch vụ và do người tiêu dùng chịu khi mua hàng hóa, sử dụng dịch vụ.

Về bản chất, thuế TTĐB cũng là một loại thuế gián thu giống với thuế GTGT, với cùng một mức thu nhập nếu chưa có thuế GTGT hay TTĐB, người mua sẽ mua được lượng hàng hóa nhiều hơn khi đã áp các thuế này, do đó nó đã gián tiếp đánh vào thu nhập của người tiêu dùng. Người tiêu dùng sẽ không phải trực tiếp nộp khoản thuế này cho các cơ quan thuế mà người bán sẽ nộp. Như vậy, các nhà sản xuất, kinh doanh và cung cấp dịch vụ là người nộp thuế nhưng người tiêu dùng lại thực chất là người chịu thuế thông qua giá cả hàng hóa, dịch vụ; điều này giúp cho các cơ quan quản lý, thu thuế tránh được sự phản ánh gay gắt về thuế. Tuy nhiên thuế TTĐB có những đặc trưng riêng giúp chúng ta phân biệt loại thuế này với các loại thuế gián thu khác:

Thứ  nhất, thuế TTĐB có diện đánh thuế hẹp: Thuế TTĐB chỉ tập trung điều tiết một số mặt hàng và dịch vụ nhất định, không được Nhà nước khuyến khích tiêu dùng, đây được coi là những hàng hóa, dịch vụ cao cấp và không thiết yếu, có thể gây hại đến sức khỏe, môi trường, có thể kéo theo bất ổn về an ninh, trật tự, an toàn xã hội hoặc là những hàng hóa, dịch vụ xa xỉ mà chỉ đối tượng có thu nhập cao sẽ dùng hoặc thực tiễn nước ta không khuyến khích tiêu dùng. Như đối tượng mặt hàng chịu thuế TTĐB ở Trung Quốc bao gồm: mỹ phẩm, đồ trang sức, đá quý, đồng hồ đeo tay cao cấp, du thuyền, đũa gỗ dùng một lần. Nhật Bản không đánh thuế trên nhóm mặt hàng này. Hàn Quốc đánh thuế đối với máy slot, máy pin-pal và các máy giải trí tương tự khác, súng săn hoặc súng trường, đồ trang sức, nước hoa, máy ảnh sang trọng, đồng hồ cao cấp, da lông thú và sản phẩm điện tử, điện lạnh cao cấp. Một số mặt hàng không được khuyến khích tiêu dùng tại nước ta đó là thuốc lá, rượu, bia, xăng dầu, một số loại xe mô tô, xe gắn máy có dung tích xi lanh lớn,...

Thứ hai, thuế suất thuế TTĐB có thể là thuế suất cố định hoặc thuế suất tỉ lệ và thường cao hơn thuế suất của các loại thuế gián thu khác. Thuế suất thuế TTĐB có thể là thuế suất cố định hoặc thuế suất tỉ lệ tùy theo quan điểm nhà làm luật của mỗi nước: Hoa Kỳ, Nhật, một số nước châu Âu và Philippines là những quốc gia áp dụng (chủ yếu) biểu thuế suất cố định, theo đó mức thu được ấn định bằng một lượng tuyệt đối trên đơn vị hàng hóa chịu thuế: Hoa Kỳ (mức thu thuế tiêu thụ đặc biệt đối với thuốc lá là 39 xen/bao , mức thu thuế tiêu thụ đặc biệt đối với các loại rượu dao động từ 1,07 đến 3,40 đô-la/ga-lông [3]), Nhật Bản (mức thu thuế tiêu thụ đặc biệt đối với 1.000 điếu thuốc lá là 3.126 yên, với 1 Kl xăng dầu là 53.800 yên[4]).

Đối với hệ thống thuế suất tỉ lệ, mức thu được quy định bằng một tỉ lệ phần trăm tính trên giá tính thuế hàng hóa, dịch vụ. Ví dụ như ở Trung Quốc, thuế suất áp dụng đối với thuốc lá và rượu dao động từ 60-70%. Cũng có những quốc gia sử dụng cả thuế suất cố định và thuế suất tỉ lệ để hướng dẫn tiêu dùng với một số mặt hàng đặc biệt như ở Tại Trung Quốc và Hàn Quốc, thuế suất tỉ lệ áp dụng với hầu hết các mặt hàng: rượu, mỹ phẩm, đồ trang sức và đá quý, pháo và pháo hoa, xe máy, ô tô, các thiết bị chơi golf, đồng hồ đeo tay cao cấp, du thuyền, đũa gỗ dùng một lần và sàn gỗ ván. Thuế suất cố định áp dụng đối với sản phẩm xăng dầu. Thuế suất kết hợp được áp dụng chủ yếu đối với thuốc lá điếu, rượu chưng cất, rượu gạo, bia. Theo pháp luật Thái Lan: rượu, các đồ uống không cồn, thuốc lá, xăng là những mặt hàng chịu thuế TTĐB theo thuế suất cố định trong khi đó bài lá, diêm và Có thể khắc phục được nhược điểm về ảnh hưởng của yếu tố lạm phát tới nguồn thu bằng cách thiết kế chính sách thuế gắn với mức độ lạm phát của nền kinh tế.

Thuế TTĐB ở nước ta là loại thuế chủ yếu tính theo tỷ lệ phần trăm trên đơn vị giá trị (Đồng Việt Nam) của đối tượng chịu thuế, không tính theo đơn vị (lít, chiếc…). Việc đánh thuế như vậy có mặt thuận lợi về tâm lý, nhưng trong một số trường hợp lại chưa phục vụ tốt nhất cho mục tiêu điều tiết, định hướng tiêu dùng. Đối với những loại hàng hóa, dịch vụ có giá cả biến động nhiều, nhất là mặt hàng xăng dầu thì việc tính toán thuế và việc đối chiếu giữa các kỳ nộp thuế trở nên phức tạp. Áp dụng kinh nghiệm đánh thuế từ Hàn Quốc và Nhật Bản, nếu đánh thuế tính trên cơ sở đơn vị, việc tính thuế sẽ đơn giản, đánh thuế trực tiếp trên từng đơn vị tiêu dùng lúc này có hiệu quả điều tiết cao hơn. Nhà nước cũng dễ điều chỉnh mức thuế để khuyến khích hoặc hạn chế sản xuất, tiêu dùng một mặt hàng nào đó khi cần thiết. Ở các quốc gia áp dụng biểu thuế suất tỉ lệ, khi Nhà nước chủ trương thay đổi chính sách phát triển sản xuất, kinh doanh, tiêu dùng xã hội khi cần thay đổi tỉ lệ động viên vào ngân sách nhà nước, Nhà nước sẽ có sự điều chỉnh mức thu .

Thứ ba, thuế TTĐB chỉ thu một lần ở khâu sản xuất hoặc khâu nhập khẩu, cung ứng hàng hóa dịch vụ; điều này có nghĩa cùng một mặt hàng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt, khi luân chuyển qua khâu lưu thông sẽ không bị đánh thuế tiêu thụ đặc biệt. Đây là đặc điểm khác với thuế GTGT là loại thuế tính trên phần giá trị tăng thêm của hàng hóa, dịch vụ phát sinh trong quá trình sản xuất, lưu thông đến tiêu dùng, Các loại hàng hóa, dịch vụ thuộc diện chịu thuế TTĐB không phải chịu thuế GTGT đối với số lượng hàng hóa, dịch vụ đã kê khai nộp thuế TTĐB.

Tư vấn pháp luật 19006248

Chẳng hạn, cơ sở trực tiếp sản xuất khi bán ra những mặt hàng thuộc diện chịu thuế TTĐB thì cơ sở này chỉ kê khai nộp thuế TTĐB mà không phải kê khai nộp thuế GTGT đối với số hàng hóa đã chịu thuế TTĐB. Trong trường hợp cơ sở sản xuất có tổ chức chi nhánh, cửa hàng tiêu thụ sản phẩm trực thuộc thì cơ sở sản xuất phải kê khai và nộp thuế TTĐB tại nơi sản xuất. Các chi nhánh, cửa hàng tiêu thụ sản phẩm phải kê khai nộp thuế GTGT theo thuế suất đối với hoạt động kinh doanh thương nghiệp.

Các hàng hóa, dịch vụ đã chịu thuế TTĐB, khi lưu thông trên thị trường, tức là được chuyển qua khâu thương nghiệp thì các cơ sở kinh doanh các mặt hàng này không phải nộp thuế TTĐB nhưng phải nộp thuế GTGT theo biểu thuế ngành kinh doanh thương nghiệp. Cơ sở nhập khẩu các mặt hàng thuộc diện chịu thuế TTĐB phải nộp thuế TTĐB cùng với thuế nhập khẩu theo từng lần nhập khẩu, khi bán hàng hóa này thì cơ sở nộp thuế phải nộp thuế GTGT. Như vậy, thuế TTĐB được đánh một lần vào khâu sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ, vì đây là loại thuế dùng một giai đoạn nên không gây sự trùng lặp qua các khâu của quá trình luận chuyển hàng hóa.

 CÔNG TY LUẬT TNHH QUỐC TẾ HỒNG THÁI VÀ ĐỒNG NGHIỆP TRÂN TRỌNG!

Phạm vi áp dụng và chủ thể tham gia các hoạt động đấu thầu của Luật Thương mại 2005 khác gì với Luật Đấu thầu 2013 (07:56 | 22/03/2018)

Một số vấn đề thực tiễn bảo hộ công dân Việt Nam (07:47 | 22/03/2018)

Một số bất cập trong việc thi hành trên thực tế và kiến nghị các quy định hiện hành về tiêu chuẩn công chứng viên (07:37 | 22/03/2018)

Người tố cáo được bảo vệ như thế nào? (06:24 | 22/03/2018)

Điều kiện được cấp thị thực tại Việt Nam? (06:42 | 21/03/2018)

Quyền của xe ưu tiên khi thực hiện nhiệm vụ? (03:53 | 22/03/2018)