Thực tiễn thỏa thuận loại trừ trách nhiệm bảo hiểm con người

Thứ nhất, các hợp đồng bảo hiểm đã quy định cũng như mô tả một cách cụ thể và chi tiết các trường hợp có thể phát sinh và được loại trừ dựa trên những nghiên cứu đánh giá hết sức chuyên môn, điều này bảo đảm việc loại trừ trách nhiệm được rõ ràng và triệt để, từ đó thấy rằng trình độ xây dựng hợp đồng trong lĩnh vực bảo hiểm đã ngày càng được củng cố và hoàn thiện;

Thứ hai, khả năng tiên liệu của các doanh nghiệp bảo hiểm cũng ngày càng chuẩn xác. Cần nhớ rằng, kinh doanh bảo hiểm là loại hình kinh doanh dựa rất lớn vào các yếu tố xảy ra trong tương lai, do đó kỹ năng tiên liệu và bao quát vấn đề là rât quan trọng, tiên đoán càng chính xác, khả năng thanh toán của doanh nghiêp càng được đảm bảo chắc chắn hơn.

Đó là cách nhìn dưới con mắt tích cực, thực tế hoạt động kinh doanh bảo hiểm lại tồn tại không ít những bất cập:

Một là: Các doanh nghiệp bảo hiểm đặt mục tiêu lợi nhuận là ưu tiên hàng đầu dẫn đến tình trạng mời chào, lôi kéo, dụ dỗ khách hàng bằng các chiêu trò tinh vi, thậm chí không có sự thỏa thuận trên thực tế về các điều khoản nói chung và về các điều khoản loại trừ trách nhiệm bảo hiểm nói riêng khiến khách hàng không hiểu rõ nội dung hợp đồng, trong khi nghĩa vụ giải thích các điều khoản về loại trừ trách nhiệm đã được Luật kinh doanh bảo hiểm quy định rõ ràng tại khoản 2, Điều 16, mục đích của doanh nghiệp, đại lý bảo hiểm chỉ là làm sao bán được sản phẩm bảo hiểm của mình mà thôi.

Hai là: Xảy ra tình trạng ép buộc mua bảo hiểm đối với các bảo hiểm con người vốn thuộc loại hình bảo hiểm tự nguyện. Đơn cử như đối với hợp đồng “bảo hiểm học sinh” trên, thực tiễn đã xuất hiện hành vi doanh nghiệp bảo hiểm và nhà trường có sự liên kết với nhau và hợp đồng bảo hiểm này trở thành một trong những “nghĩa vụ tài chính” phải đóng góp của học sinh. Điều này là hết sức vô lý bởi nếu như tất cả học sinh vì áp lực nào đó từ nhà trường buộc phải mua bảo hiểm này, dẫn đến việc doanh nghiệp bảo hiểm có thể tùy ý đưa ra các trường hợp loại trừ nghĩa vụ bảo hiểm cho doanh nghiệp mình, cuối cùng không thể đảm bảo lợi ích cho người được bảo hiểm hoặc người thụ hưởng.

Ba là: các tranh chấp phát sinh trên thực tế có liên quan trực tiếp đến vấn đề trách nhiệm bảo hiểm của doanh nghiệp có được loại trừ hay không đang rất phổ biến. Nguyên nhân của nhưng tranh chấp này có căn nguyên là việc giải thích các điều khoản loại trừ chưa thấu đáo hoặc việc áp dụng các điều khoản đó không nhất quán với tinh thần nội dung của chúng khi hai bên giao kết. Ví dụ như trong hợp đồng 2 và 3 về những ảnh hưởng từ chất kích thích khác, vậy cách hiểu về chất kích thích giữa khách hàng và doanh nghiệp bảo hiểm có tương đồng? có chăng nên dẫn chiếu đến một danh mục chất kích thích nào đó do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành ( như Bộ Y tế) thì đầy đủ hơn.

Bốn là: dựa vào các điều khoản loại trừ trách nhiệm của các hợp đồng mẫu mà đã được đánh giá là gần như hoản chỉnh trên, liệu có tồn tại sự cân bằng giữa quyền lợi khách hàng và lợi nhuận của doanh nghiệp bảo hiểm, chính vì các điều khoản loại trừ ngày càng chặt chẽ và bao quát đã làm giảm đi khả năng được thanh toán của bên được bảo hiểm hoặc người thụ hưởng, vấn đề này còn phải trông chờ vào sự hoàn thiện của pháp luật bảo hiểm vốn vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế ngay trong nội tại các quy định hiện hành sẽ được trình bày ngay sau đây.