Thế nào là đại lý thương mại?

            a,Khái niệm của đại lý thương mại.

Đại lý thương mại được pháp luật quy định trong Luật Thương mại năm 2005: “Đại lý thương mại là hoạt động thương mại, theo đó, bên giao đại lý và bên đại lý thỏa thuận việc bên đại lý nhân danh chính mình mua, bán hàng hóa cho bên giao đại lý hoặc cung ứng dịch vụ của bên giao đại lý cho khách hàng để hưởng thù lao.” ( Điều 166 Luật Thương mại năm 2005)

          b. Đặc điểm của đại lý thương mại.

Đại lý thương mại là một hoạt động thương mại cho nên nó cũng mang các đặc điểm như:

Thứ nhất, Theo quy định của Luật Thương mại năm 2005 bên đại lý và bên giao đại lý đều phải là thương nhân (Điều 167). Trong quan hệ đại lý, song song tồn tại hai nhóm quan hệ: thứ nhất là quan hệ giữa bên giao đại lý và bên đại lý; thứ hai đó là quan hệ giữa bên đại lý và bên thứ ba. Các quan hệ này phát sinh trên cơ sở hợp đồng. Hai nhóm quan hệ này có mối quan hệ mật thiết với nhau. Quan hệ giữa bên đại lý và bên giao đại lý là tiền đề cho những giao dịch của bên đại lý với bên thứ ba. Bên giao đại lý có ủy quyền cho bên đại lý thực hiện việc mua bàn hàng hóa, cung ứng dịch vụ cho mình thì bên đại lý mới được nhân danh chính mình tiến hành giao dịch thương mại với bên thứ ba vì lợi ích của bên giao đại lý.

Thứ hai, Nội dung của hợp đồng đại lý bao gồm việc giao kết, thực hiện hợp đồng đại lý giữa bên giao đại lý và bên đại lý và giao kết, thực hiện hợp đồng mua bán hàng hóa hoặc cung ứng dịch vụ giữa bên đại lý với bên thứ ba theo yêu cầu của bên giao đại lý. Luật Thương mại 2005 đã mở rộng phạm vi đại lí sang và cho phép loại hình đại lý dịch vụ.

          Khi thực hiện hoạt động đại lý, bên đại lý được quyền tự do lựa chọn bên thứ ba để giao kết hợp đồng mua bán hàng hóa hoặc hợp đồng cung ứng dịch vụ theo những quy định cụ thể trong hợp đồng đại lý. Khi giao kết hợp đồng mua bán hàng hóa hoặc hợp đồng cung ứng dịch vụ với bên thứ ba, bên đại lý nhân danh chính mình và nghĩa vụ phát sinh từ hợp dồng với bên thứ ba ràng buộc bên đại lý với bên thứ ba. Sau đó, bên đại lý trực tiếp thực hiện hợp đồng mua bán hang hóa hoặc cung ứng dịch vụ với bên thứ ba, nhưng bên giao đại lý là chủ sở hữu đối với hàng hóa hoặc tiền giao cho bên giao đại lý.

Thứ ba, Luật Thương mại năm 2005 quy định đại lý thương mại không chỉ hoạt động trong lĩnh vực mua bán hàn hóa mà còn cả cung ứng dịch vụ. Như vậy Luật thương mại đã mở rộng phạm vi của đại lý thương mại không chỉ bị gò bó trong lĩnh vực mua bán hàng hóa, mà được phép mở rộng ra cung ứng dịch vụ. Tuy nhiên, Luật Thương mại lại không quy định các loại hình  dịch vụ thương mại, đối với các nghành nghề và hàng hóa kinh doanh có điều kiện thì cần phải tuân thủ theo các quy định khác của pháp luật (quy định của Nghị định số 59/2006/NĐ-CP ngày 12 tháng 6 năm 2006 quy định chi tiết luật thương mại về hàng hóa, dịch vụ cấm kinh doanh, hạn chế kinh doanh và kinh doanh có điều kiện). Ngoài ra, Luật kinh doanh bảo hiểm còn cho phép cá nhân làm đại lý thương mại, đây là một điểm mới hoàn toàn với quan niệm về đại lý thương mại trước đây khi giới hạn cho đại lý thương mại chỉ là thương nhân.

Thứ tư, quan hệ đại lý thương mại phải được xác lập bằng hợp đồng và phải được giao kết bằng văn bản hoặc hình thức khác có giá trị pháp lý tương đương. Hợp đồng đại lý được giao kết giữa thương nhân đại lý và thương nhân làm đại lý.

         2. Các hình thức đại lý 

Đại lý thương mại có thể được thực hiện dưới nhiều các hình thức khác nhau. Và ở mỗi hình thức lạ có những đặc thù riêng, đem lại tác dụng khác nhau đối với các bên khi tham gia vào hoạt động trung gian thương mại.

        Hình thức đại lý là cách thức mà các bên tham gia quan hệ đại lý lựa chọn để thực hiện hợp đồng đại lý. Với mỗi hình thức đại lý sẽ ảnh hưởng đến trực tiếp đến hoạt động kinh doanh của các chủ thể một cách khác nhau. Dựa vào hình thức của đại lý có thể xác định được các quyền và nghĩa vụ của các bên khi tham gia vào quan hệ đại lý thương mại. Theo Điều 169 Luật Thương mại năm 2005 thì đại lý thương mại gồm có các hình thức: Đại lý bao tiêu, Đại lý độc quyền, Tổng đại lý mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ và Các hình thức đại lý khác mà các bên đã thỏa thuận.

Đại lý bao tiêu: là hình thức đại lý mà bên đại lý thực hiện việc mua, bán trọn vẹn một khối lượng hàng hóa hoặc cung ứng đầy đủ một dịch vụ cho bên giao đại lý. Trong hình thức đại lý này, bên giao đại lý ấn định giá giao đại lý, bên đại lý quyết định giá bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ cho khách hàng, do đó, thù lao mà bên đại lý được hưởng là mức chênh lệch giữa giá mua, giá bán thực tế so với giá mua, giá bán do bên giao đại lý quyết định. Hình thức này mở rộng quyền cho đại lý bán lẻ, nhưng cũng buộc bên đại lý phải bán hết số hàng hóa mà mình đã nhận, nghĩa vụ này quy đinh định chặt chẽ buộc bên đại lý phải bán hết một số hàng nhất định. Hình thức đại lý này thích hợp đối với những hợp đồng ngắn hạn, những hoạt động theo mùa vụ như nông sản ở thời điểm vụ thu hoạch.

Đại lý độc quyền: là hình thức đại lý mà tại một khu vực địa lý nhất định bên giao đại lý chỉ giao cho một đại lý mua bán hoặc một số mặt hàng hoặc cung ứng một số loại dịch vụ nhất định. Hình thức đại lý độc quyền xác định rõ phạm vi lãnh thổ mà tại đó bên giao đai lý chỉ giao cho một đại lý duy nhất thực hiện việc mua bán một số loại hàng hoá hoặc cung ứng một loại dịch vụ nào đó. Hình thức đại lý này tạo nên một phạm vi về địa bàn hoạt động và không bị các đại lý khác cạnh tranh về mặt hàng, tạo điều kiện cho bên lại lý thực hiện hoạt động mua bán hàng hóa một cách dễ dàng hơn.

Tổng đại lý mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ: là hình thức đại lý mà bên đại lý tổ chức một hệ thống đại lý trực thuộc để thực hiện việc mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ cho bên giao đại lý. Tổng đại lý là đối tác trực tiếp của bên giao đại lý. Tổng đại lý đại diện cho hệ thống đại lý trực thuộc. Các đại lý trực thuộc hoạt động dưới sự quản lý của tổng đại lý và với danh nghĩa của tổng đại lý. Hình thức này giúp các bên giao dịch giảm bớt số lượng đầu mối phải quản lý, nhưng vẫn có thể mở rộng được mạng lưới bán hàng hóa và cung ứng dịch vụ của mình trong một phạm vi rộng với số lượng lớn.

Các hình thức đại lý khác mà các bên đã thỏa thuận: Khi tham gia quan hệ đại lý pháp luật cho phép các bên có thể thỏa thuận các hình thức đại lý khác như: đại lý hoa hồng, đại lý bảo đảm thanh toán…Luật Thương mại 2005 tôn trọng sự thỏa thuận của các bên, cho phép các bên mở rộng các hình thức đại lý thương mại đã góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho các thương nhân trong hoạt động kinh doanh của mình. Giúp cho họ tìm ra các hình thức phù hợp với việc kinh doanh của mình mà không bị quá gò bó trong các loại hình cố định và hạn hẹp như vậy.