Nguyên tắc minh bạch trong lĩnh vực mua sắm Chính Phủ

Minh bạch là một khái niệm khá trừu tượng. Để đo lường tính minh bạch là một công việc hết sức khó khăn. Nhiều người vẫn thường hiểu minh bạch đồng nghĩa với công khai. Thực ra, khái niệm minh bạch là khái niệm rộng hơn, nó bao gồm cả cơ hội, tính bình đẳng trong tiếp cận thông tin, tính tin cậy, nhất quán của thông tin, tính dự đoán trước được và sự cởi mở của cơ quan cung cấp thông tin.

Chưa có một định nghĩa nào cụ thể về tính minh bạch cho nên trong mua sắm chính phủ cũng vậy. Cho nên minh bạch trong mua sắm chính phủ chúng ta có thể hiểu là cam kết về mua sắm Chính phủ trong Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) là một trong những nội dung rất quan trọng. Theo đó, nguyên tắc chính của nội dung này là không có sự phân biệt đối xử giữa các nhà thầu trong TPP với nhau.

         1.Nội dung nguyên tắc minh bạch trong lĩnh vực mua sắm chính phủ theo quy định của GPA 1994.

Nguyên tắc này được ghi nhận lại Điểu XVII vả XIX GPA 1994. Mục đích của nguyên tắc này là đảm bảo cho việc thực hiện nguyên tắc không phân biệt đối xử; đồng thời, đảm bảo khả năng tiếp cận thị trường mua sắm Chinh phủ của hàng hóa, dịch vụ và nhà cung cấp nước ngòai, cũng như đảm bảo cho việc kiểm tra, giám sát sự tuân thù đối với các quy định của GPA 1994.

          Theo nguyên tắc minh bạch, các nước thành viên có nghĩa vụ:

- Công bố mọi luật lệ, quy định, phán quyết của tòa án, các quy định hành chính được áp dụng chung và thủ tục (bao gồm các điều khoản cùa hợp đồng mẫu) về mua sẳm Chính phủ được nêu ra tại Hiệp định này trong một xuất bán phẩm thích hợp quy định tại Phần phụ lục IV và theo cách thức nhằm giúp các bên và các nhà cung cấp có thể tiếp cận các quy định nêu trên;

- Cung cấp thông tin, kịp thời, chính xác và có nghĩa vụ giải thích về những vấn đề mà các thành viên khác cũng như các nhà cung cấp quan tâm, thắc mắc vô hoạt động mua sắm của các nước thành viên đó và các nội dung liên quan đến đấu thầu  trong những trường hợp được quy định ở Điều XIX;

- Thông báo cho ủy ban về mua sắm Chính phủ của WTO những thông tin liên  quan đến hệ thống chính sách và pháp luật quốc gia, các cam kết song phương và đa phương trong lĩnh vực MSCP cũng như các báo cáo về việc thi hành Hiệp định.

Các báo cáo này hàng năm được gửi tới ủy ban với những số liệu thống kê cơ bản liên quan đển các họp đồng trúng thầu trong lĩnh vực mua sẳm của Chính phủ thành viên được trao bởi thực thế nhà nước mà thành viên này đã liệt kê đưa vào phạm vi điều chỉnh của Hiệp định trong Phần phụ lục I.

GPA 1994 cũng ghi nhận những trường hợp ngoại lệ của nguyên tắc này, bao gồm: Những thông tin tối mật sẽ không được tiết lộ cho bất kỳ bên nào nếu không được phép chính thức của Bên cung cấp thông tin, nếu việc cung cấp thông tin này làm cản trở cho việc thi hành pháp luật hoặc nểu đi ngược lại với các lợi ích chung hoặc  làm ảnh hường đến các lợi ích thương mại hợp pháp cùa các doanh nghiệp cụ thể của : nhà nước hoặc tư nhân, hoặc có thể ảnh hường tới cạnh tranh công băng giữa các nhà 1 cung cấp.

        Khi tiến hành mua sắm, các thực thể nhà nước tiển hành việc mua sấm phải đáp ứng những yêu cầu sau đây:

- Khi gửi các thông báo mời thầu phải đảm bảo thực hiện theo một thủ tục minh bạch và phải chi rõ, trực tiếp trong chính thư mời hoặc thông báo trên phương tiện thông tin đại chúng, những hợp đồng mua sắm nào thuộc phạm vi điều chỉnh cùa Hiệp định.

- Với hợp đồng trao cho các nhà cung câp từ các nước không phải thành viên GPA 1994, các thực thể nhà nước của nước thành viên phải chi rõ những điều khoản và điều kiện, bao gồm cả những sự khác biệt trong các thủ tục đấu thầu cạnh tranh hoặc trong quá trình tiến hành các thủ tục khiếu nại, tại các hồ sơ thầu được dành cho những nhà cung cấp này và việc trao hợp đồng phải được tiến hành theo cách thức minh bạch, trừ một số trường hợp nhất định.

          2. Nội dung nguyên tắc minh bạch trong lĩnh vực mua sắm chính phủ theo quy định của GPA 2012.

Về cơ bản, nội dung pháp lý của GPA 2012 tương tự với các quy định của GPA 1994. GPA 2012 cũng quy định 2 nguyên tắc cơ bản là không phân biệt đối xử và minh bạch. Các điều khoản trong GPA 2012 cũng chủ yếu đề cập đến thủ tục đấu thầu. Tuy nhiên, GPA 2012 cũng có những điểm mới nhất định so với GPA 1994.

Tuy nhiên, không phải tất cả các hoạt động mua sắm Chính phủ cùa các nước thành viên đều thuộc phạm vi điều chỉnh của của GPA 2012, chi những hoạt động mua sắm chính phủ đáp ứng đồng thời các điều kiện mà hiệp định đưa ra mới thuộc phạm vi điều chính I của Hiệp định.

GPA 2012 đã cập nhật một số nội dung cho phù hợp thông lệ mua sắm chính phủ hiện nay. Trong đó, đáng lưu ý là GPA 2012 có quy định về việc sử dụng các công cụ điện tử trong mua sắm như: Đấu thầu qua mạng (Điều XIV), thông báo mời thầu có thể bằng giấy hoặc dữ liệu điện tử (Điều VII: 1), hay thời hạn trong đấu thầu có thế được rút ngắn nếu thực thể mua sắm sừ dụng các phương tiện điện tử (Điều XI:5).

Ngoài ra, quy định về đối xử đặc biệt và khác biệt cho các nước đang phát triển đã được quy định rõ ràng hơn tại Điều V GPA 2012, với mục tiêu đàm phán ban đầu là sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc gia nhập của các nước đang phát triển trong tương  lai. Ví dụ, trong quá trình đàm phán gia nhập Hiệp định của các nước đang và kém phát  triển, các nước thành viên có thê đồng ý gia hạn thời gian thi hành bất kỳ nghĩa vụ nào theo quy đinh cua GPA 2012, trừ quy định tại bất kỳ nghĩa vụ cụ thể trong Hiệp định này, trư nghĩa vụ tại Điều IV: 1 (b). Thời gian tạm hoãn thực hiện nghĩa vụ là (Điều V:4)

Đối với một nước kém phát triển: năm năm sau khi gia nhập vào Hiệp định này và đối với bất kỳ quốc gia đang phát triển khác: chỉ có thời gian cần thiết để thực hiện các nghĩa vụ cụ thể và thời hạn này kéo dài không quá ba năm.Thời hạn tạm hoãn thi hành Hiệp định sẽ được liệt kê trong phụ lục 7 của nước thành viên đang và kém phát triển đó.

Như vậy, về cơ bản, các Hiệp định về mua sắm chính phủ của WTO (GPA 1994 và GPA 2012) đều đảm bảo nguyên tắc không phân biệt đối xử, minh bạch, công bằng về thủ tục trong hoạt động mua sắm chính phủ. Nhưng so với GPA 1994, các quy định của GPA 2012 đã được hoàn thiện và cập nhật phù hợp với thông lệ mua sắm chính phủ hiện nay, phạm vi áp dụng của Hiệp định được mở rộng, các biện pháp phân biệt đối xử tiếp tục được loại bỏ. Hơn nữa, việc mở rộng nội dung quy định về đối xử đặc biệt và khác biệt dành cho các nước đang phát triển của GPA 2012 cũng tạo điều kiện để những nước đang phát triển như Việt Nam gia nhập Hiệp định.

Công ty Luật TNHH Hồng Thái và đồng nghiệp xin hân hạnh được mang đến cho quý khách hàng những dịch vụ tư vấn tốt nhất về các lĩnh vực như: