Tình huống về xử lí tội bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản

Phân loại tội phạm là một nội dung quan trọng liên quan đến chế định tội phạm có ý nghĩa rất lớn trong thực tiễn áp dụng nhiều quy định của BLHS. Một nhà khoa học đã bình luận: “ Phân loại tội phạm đúng không chỉ là một trong những căn cứ quan trọng để phân hóa trách nhiệm hình sự và hình phạt, cũng như áp dụng chính xác một loạt các chế định khác của phần chung luật hình sự (như miễn trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt , án treo, xác định tái phạm…), mà còn tạo điều kiện thuân lợi cho việc xây dựng một cá chính xác và khoa học các chế tài pháp lí hình sự trong phần riêng (Phần các tội phạm) của nó”( ).

Trong khoa học luật hình sự Việt Nam có nhiều quan điểm khác nhau về phân loại tội phạm, dựa trên những nội dung và tiêu chí khác nhau.Theo quan điểm thể hiện trong bộ luật hình sự Việt Nam, các nhà làm luật phân tội phạm thành bốn nhóm tội phạm khác nhau: Tội phạm ít nghiêm trọng, tội phạm nghiêm trọng, tội phạm rất nghiêm trọng và tội phạm đặc biệt nghiêm trọng. 

Khoản 3 Điều 8 Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1999, sửa đổi bổ sung năm 2009 quy định: “Tội phạm ít nghiêm trọng là tội phạm gây nguy hại không lớn cho xã hội mà mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy là đến ba năm tù; tội phạm nghiêm trọng là tội phạm gây nguy hại lớn cho xã hội mà mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy là đến bảy năm tù; tội phạm rất nghiêm trọng là tội phạm gây nguy hại rất lớn cho xã hội mà mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy là đến mười lăm năm tù; tội phạm đặc biệt nghiêm trọng là tội phạm gây nguy hại đặc biệt lớn cho xã hội mà mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy là trên mười lăm năm tù, tù chung thân hoặc tử hình”. Theo định nghĩa này, các nhóm tội phạm được phân biệt với nhau bởi cả dấu hiệu về nội dung chính trị, xã hội và cả dấu hiệu về hậu quả pháp lí.

Áp dụng và trường hợp thực tế theo tình huống mà đề bài ra:  Muốn phân loại một tội phạm cụ thể ta phải căn cứ vào tính chất nguy hiểm cho xã hội và mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội phạm mà A và B  thực hiện. Cụ thể, A và B bị xử lí về tội bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản theo Khoản 2 Điều 134 BLHS được quy định như sau:

1. Người nào bắt cóc người khác làm con tin nhằm chiếm đoạt tài sản, thì bị phạt tù từ hai năm đến bảy năm.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ năm năm đến mười hai năm:

a) Có tổ chức;

b) Có tính chất chuyên nghiệp;

c) Tái phạm nguy hiểm;

d) Sử dụng vũ khí, phương tiện hoặc thủ đoạn nguy hiểm khác;

đ) Đối với trẻ em;

e) Đối với nhiều người;

g) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ của người bị bắt làm con tin mà tỷ lệ thương tật từ 11% đến 30%;

h) Chiếm đoạt tài sản có giá trị từ năm mươi triệu đồng đến dưới hai trăm triệu đồng;

i) Gây hậu quả nghiêm trọng.

Để xác định hành vi của A và B thuộc loại tội phạm nào ta phải căn cứ vào

Nội dung chính trị - xã hội chính là tính nguy hiểm mà hành vi phạm tội gây ra cho xã hội. Như vậy theo khoản 2 Điều 134 BLHS thì hành vi của A và B là hành vi phạm tội thuộc trường hợp tại điểm “đ: đối với trẻ em” và điểm “h:chiếm đoạt tài sản có giá trị từ năm mươi triệu đồng đến dưới hai trăm triệu đồng”. 

Theo quy định tại Điều 1 Luật bảo vệ , chăm sóc và giáo dục trẻ em thì người dưới 16 tuổi là trẻ em. A đã rủ B bắt cóc C (5 tuổi) như vậy có thể khẳng định tội phạm A, B thực thiện thuộc trường hợp điểm đ điều 134. Phạm tội đối với trẻ em được coi là tình tiết tăng nặng của Điều 134 không chỉ xuất phát từ quan điểm bảo vệ trẻ em là bảo vệ tương lai của đất nước, bảo vệ lớp kế tụng sự nghiệp xây dựng Tổ quốc, mà còn bảo vệ những người không có khả năng tự vệ. Phạm tội đối với trẻ em không phải là tình tiết khách quan, do đó không cần người phạm tội phải nhận thức hoặc buộc họ phải nhận thước đối tượng mà mình xâm phạm là trẻ em, mà chỉ cần xác định người bị hại là trẻ em thì người phạm tội đã bị coi là phạm tội đối với trẻ em. Hơn nữa C lại còn là em họ của A, với mối quan hệ ruột thịt như thế thì đúng ra A phải chăm sóc, bảo vệ C nhưng chỉ vì món lợi 50 triệu đồng mà bắt cóc C để đòi tiền chuộc. Hành vi này có thể để lại hậu quả rất nghiêm trọng cho tâm lí và sự phát triển của C sau này. A và B có ý định chiếm đoạt 50 triệu đồng từ bố mẹ C như vậy đã phạm tội thuộc điểm đ điều 134 BLHS. Từ đây có thể thấy hành vi phạm tội của A và B có tính gây nguy hại rất lớn cho xã hội.

Dấu hiệu về mặt hậu quả pháp lí là tính phải chịu hình phạt của người phạm tội dựa vào mức cao nhất của khung hình phạt mà cấu thành tội phạm đó đặt ra. Mức cao nhất của khung hình phạt tại khoản 2 Điều 134 BLHS là đến mười hai năm.

Từ những phân tích nói trên kết hợp với khoản 3 điều 8 BLHS thì hành vi phạm tội của A và B thuộc loại tội phạm rất nghiêm trọng.